Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters

Angst bij kinderen

Angst is nuttig en beschermt de mens: als er gevaar dreigt is het maar goed dat iemand zich niet op zijn gemak voelt, onrustig is en reageert om het gevaar af te wenden. Dit natuurlijke mechanisme wordt echter een probleem als de mate van angst niet meer in verhouding staat tot de aanleiding, of als de bangheid blijft als er helemaal geen gevaar meer is. Kinderen met overmatige of zelfs extreme angsten kunnen een angststoornis ontwikkelen. Hun denken is door de bangheid ontregeld (negatief zelfbeeld, piekeren) en dat heeft ook zijn weerslag op hun gedrag (teruggetrokken, vermijdend) en gevoel (onzeker, weinig zelfvertrouwen).

Terug naar boven
Terug naar boven
  • SCAS (Kinderversie): De afkorting betekent Spence Children's Anxiety Scale. Dr. Susan Spence is de onderzoeker die de lijst heeft gemaakt. Het is een vragenlijst voor screening van kinderen van circa acht tot achttien jaar die ze zelf moeten invullen. De lijst bestaat uit 44 punten die gescoord worden op een schaal van nul tot en met drie. Behalve een totaalscore geeft de lijst een uitslag op de onderdelen: paniek en pleinvrees, separatieangst, sociale fobie, gegeneraliseerde angst, dwang en angst voor lichamelijke verwonding.
  • SCARED-R: De Screen for Child Anxiety Related Emotional Disordersis een vragenlijst voor screening die kinderen van circa acht tot achttien jaar zelf moeten invullen. Deze lijst bestaat uit 66 items die zich richten op aanwijzingen van de gegeneraliseerde angststoornis, separatieangststoornis, paniekstoornis, sociale fobie en schoolfobie bij kinderen en jeugdigen.
  • ADIS-C, voluit: Anxiety Disorders Interview Schedule (kinderversie voor screening en klinische diagnostiek). Aan de hand van een groot aantal vooraf geformuleerde vragen wordt bij het kind en de ouders een interview afgenomen door de behandelaar/onderzoeker. Er zijn hoofdstukken over alle angststoornissen, inclusief dwangstoornissen en posttraumatische stressstoornis. Daarnaast wordt er uitvoerig aandacht besteed aan schoolweigering. Het interview kan ongeveer drie kwartier tot een uur in beslag nemen.
  • CASI, ofwel de Childhood Anxiety Sensitivity Index. Deze vragenlijst met achttien onderdelen is bedoeld voor de klinische diagnostiek en meet de neiging om gemakkelijk angstiger te worden.
  • SPA-I: De Social Phobia and Anxiety Inventory for Children is een vragenlijst van 26 items die kan worden afgenomen wanneer men bij een kind een sociale fobie vermoedt. Bij een score die wijst in de richting van een sociale fobie wordt tijdens een klinisch interview verder onderzocht. De lijst richt zich op de somatische, cognitieve en gedragsaspecten van sociale fobie.
  • PSWQ-C: De Penn State Worry Questionnaire for Children is een lijst met veertien vragen die zich richt op de neiging tot piekeren, wat als een van de hoofdkenmerken van de gegeneraliseerde angststoornis wordt gezien. De lijst is kort en snel af te nemen.
  • Assessment van schoolweigering. Voor het onderzoek naar schoolweigering is een apart instrument ontwikkeld: een Nederlandse bewerking van de School Refusal Assessment Scale-Revised.
  • VAK: De Vragenlijst bij Angst voor Kinderen is ontwikkeld voor het kwantificeren van angst bij kinderen van zes tot twaalf jaar, waarbij op gestandaardiseerde wijze een indruk kan worden verkregen van de mate waarin een kind angst ervaart voor bepaalde situaties en objecten. De lijst kan mondeling of schriftelijk, individueel of groepsgewijs toegepast worden. Duur: twintig minuten.

In het onderwijs worden zogenoemde 'screeningslijsten' gebruikt als hulpmiddel om problemen te signaleren (niet voor diagnose). Veelgebruikte lijsten zijn:

  • De ASEBA-lijsten. ASEBA staat voor Achenbach System of Empirically Based Assessment en omvat een verzameling vragenlijsten, interviews en observatielijsten voor het signaleren van emotionele en gedragsproblemen. Deze lijsten kunnen door ouders of verzorgers en leerkrachten ingevuld worden over kinderen en jeugdigen van anderhalf tot en met achttien jaar. Voor jeugdigen vanaf elf jaar is er ook een vragenlijst beschikbaar om zelf in te vullen. Voorbeelden van ASEBA-lijsten: de YSR (Youth Self Report) voor elf tot achttien jaar, de gedragsvragenlijst CBCL (Child Behaviour Checklist) en de TRF (Teacher's Report Form), beide voor anderhalf- tot vijfjarigen.
  • De Sociaal Emotionele Vragenlijst, SEV, voor kinderen van vier tot achttien jaar – in te vullen door een ouder of leerkracht en te interpreteren door een psychodiagnostische professional.
Terug naar boven
Terug naar boven
Terug naar boven

Lees meer over VRIENDEN.

Denken + Doen = Durven

Het programma Denken + Doen = Durven gebruikt psycho-educatie en cognitieve therapie om kinderen en jongeren te leren omgaan met en verminderen van hun angstklachten, onder meer door vermijdend gedrag af te leren en zich te durven 'blootstellen' (exposure). Lees meer over Denken + Doen = Durven.

Praten op school, een kwestie van doen

Voor de behandeling van selectief mutisme is het protocol Praten op school, een kwestie van doen ontwikkeld. Dit protocol is een individuele ambulante behandeling van kinderen van drie tot twaalf jaar met selectief mutisme (consequent niet kunnen praten op school of in andere sociale situaties). Het doel is durven praten op school. De behandeling vindt wekelijks op school – buiten de klas – plaats en maakt gebruik van gedragstherapeutische technieken. De leerkracht fungeert als co-therapeut.

Spreekt voor zich

Het behandelprogramma Spreekt voor zich is een gedragstherapeutische methode om kinderen met selectief mutisme te helpen hun angst te overwinnen. Bij het programma hoort een speelse, digitale omgeving: Het Luiderslot. Lees meer over Spreekt voor zich.

Schoolweigering (in ontwikkeling)

Een behandelprotocol voor schoolweigering is in ontwikkeling: The @school program: modular cognitive behaviour therapy for school refusal in adolescence (Heyne e.a., 2008).

Terug naar boven
Terug naar boven

    Reageren

    Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

    Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

    De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

    Sluiten