Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters

ADHD bij kinderen

Sommige kinderen vertonen druk gedrag, zijn snel afgeleid of hebben moeite met het vasthouden van hun aandacht. Hier zit geen kwade wil achter maar dit gedrag zorgt soms wel voor problemen in de klas. Als het gedrag het kind in sterke mate belemmert in zijn functioneren in de klas, kan er sprake zijn van ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder). Dit is echter alleen het geval als het kind en het gedrag voldoet aan een aantal eisen (zie hieronder bij Wat is ADHD?). Ook als een het gedrag van het kind niet voldoet aan de criteria voor ADHD kan het wel zorgen voor problemen met aandacht of druk gedrag. Deze tekst beschrijft op welke manieren leerkrachten al deze kinderen op verschillende manieren kunnen ondersteunen bij hun schools functioneren.

Sommige leerlingen hebben veel last van (een deel van) de volgende problemen:

Aandachtsproblemen

  • let vaak niet goed op details of maakt slordigheidsfouten in schoolwerk of bij andere activiteiten
  • heeft vaak moeite om de aandacht bij een taak of spel te houden;
  • lijkt vaak niet te luisteren wanneer iemand het woord tot hem richt
  • heeft vaak moeite om instructies te volgen en maakt schoolwerk, taken of verplichtingen op het werk niet af (en dit is niet het gevolg van oppositioneel gedrag of het onvermogen instructies te begrijpen)
  • heeft vaak moeite om taken en activiteiten te organiseren
  • gaat taken die een langdurige mentale inzet vereisen (zoals schoolwerk of huiswerk) vaak uit de weg; heeft er een hekel aan of toont tegenzin ermee te beginnen
  • raakt vaak dingen kwijt die nodig zijn voor taken of bezigheden, zoals opgaven, potloden, boeken of gereedschap
  • wordt gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels
  • is vaak vergeetachtig bij dagelijkse bezigheden

Hyperactiviteit

  • beweegt vaak onrustig de handen of voeten of wiebelt op zijn stoel
  • staat op van zijn plaats in de klas of in andere situaties waarin wordt verwacht dat de leerling blijft zitten
  • rent in situaties waarin dit ongepast is vaak rond of klautert overal in (bij adolescenten kan dit beperkt blijven tot een subjectief gevoel van rusteloosheid)
  • kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met ontspannende activiteiten
  • is vaak in de weer of draaft maar door
  • praat vaak aan een stuk door

Impulsiviteit

  • gooit het antwoord er al uit voordat de vraag is afgemaakt
  • verstoort vaak bezigheden van anderen of dringt zich op
  • heeft vaak moeite met op zijn beurt wachten

Als eerdergenoemde problemen in forse mate aanwezig zijn en het dagelijks functioneren van de leerling duidelijk in de weg staan kan er sprake zijn van ADHD. De problemen zijn dan al vóór het 12e levensjaar aanwezig en spelen in meerdere situaties, zoals op school, thuis en bij vrienden (zie ook ‘Hoe kun je ADHD vaststellen?’). ADHD staat voor ‘Attention Deficit Hyperactivity Disorder’ of ‘aandachtsdeficiëntie-hyperactiviteitsstoornis’. Ook zonder diagnose ADHD kunnen bovenstaande kenmerken een kind beperken. Deze tekst gaat daarom over leerlingen met én zonder diagnose.

Naast de problemen die deze kinderen kunnen ervaren, staan hier ook vaak positieve kenmerken tegenover. Leerlingen met ADHD(-gerelateerde problematiek) zijn vaak spontaan, staan open voor nieuwe dingen en hebben vaak originele ideeën. Daarnaast zijn ze flexibel, kunnen ze snel schakelen, zijn ze humoristisch en lijken ze onvermoeibaar. Zij kunnen anderen inspireren door deze energieke creatieve dadendrang.

Terug naar boven
Terug naar boven
Terug naar boven

TTI) of algemene vragenlijsten die ook aan ouders of artsen worden voorgelegd, zoals de Gedragsvragenlijst voor Kleuters (GvK), ADHD-vragenlijst (AVL), en de Vragenlijst voor Gedragsproblemen bij kinderen van 6-16 jaar (VvGK). Huisartsen of jeugdartsen van de GGD gebruiken ook vaak de Strenghts and Difficulties Questionnaire (SDQ). Daarnaast kan observatie van de leerling in de klas door een zorgprofessional nuttig zijn als de leerling bijvoorbeeld weinig of geen symptomen laat zien tijdens het gesprek met de behandelaar.

Wat doet de behandelaar?

Als er aanleiding is om de leerling te laten onderzoeken in het kader van mogelijke ADHD, kunnen ouders voor een diagnostisch onderzoek terecht bij gespecialiseerde organisaties. Een behandelaar zal tijdens gesprekken met de ouders en het kind een beeld proberen te krijgen van het gedrag van het kind nu en in het verleden, andere problemen en eventuele stoornissen, de gezinssituatie, de opvoedingsstijl en hoe men binnen het gezin met elkaar omgaat. Hierbij kan hij hen verzoeken om vragenlijsten in te vullen.

Daarnaast kan de behandelaar nog om aanvullende informatie vragen uit andere leefgebieden, zoals de sportclub, buitenschoolse opvang, grootouders of de oppas. Dit omdat er pas sprake is van ADHD als het gedrag zich voordoet in meerdere contexten. Het onderzoek is niet alleen bedoeld om de ADHD-symptomen in kaart te brengen. Het gaat er vooral om hoe het kind de problemen zelf ervaart, of deze storend zijn in het dagelijks leven en of het kind nog anderen problemen heeft.

Wanneer heet het ADHD?

De diagnose ADHD wordt vastgesteld als het kind blijvend last heeft van onoplettendheid en/of hyperactiviteit-impulsiviteit en deze gedragingen al voor het 12e levensjaar aanwezig zijn. Daarnaast is het gedrag aanwezig op minstens twee terreinen, zoals thuis, op school en op de sportclub. Essentieel daarnaast is dat de gedragingen niet beter verklaard kunnen worden door een andere stoornis (zoals psychotrauma, een lichamelijk aandoening, onveilige situaties thuis of op school etc.). Tot slot belemmert het gedrag het functioneren en de ontwikkeling. Als een kind wel kenmerken heeft maar deze belemmeren hem of haar niet, dan heeft het stellen van de diagnose weinig toegevoegde waarde. Er is immers geen specialistische behandeling nodig. Het komt echter wel geregeld voor dat kinderen met symptomen maar zonder diagnose op een later moment tijdens de ontwikkeling vastlopen, bijvoorbeeld doordat er hogere eisen worden gesteld aan zelfsturende vermogens (middelbare school). Het eerdere 'stutwerk' vanuit de omgeving is dan niet meer voldoende om het kind tot ontwikkeling te brengen en een diagnose kan daarom ook later in de ontwikkeling (na het 12e jaar) gesteld worden.

Terug naar boven

Als u als leerkracht handelingsverlegen bent, kunt u in de meeste gevallen terecht bij de intern begeleider op school of het zorgadviesteam. De school kan ook hulp inschakelen van het samenwerkingsverband (SWV). Zij kan informatie uit het diagnostisch onderzoek vertalen naar de dagelijkse onderwijspraktijk en meekijken of er extra ondersteuning nodig is, bijvoorbeeld in de vorm van een arrangement. Deze arrangementen zijn per SWV verschillend georganiseerd.

>> Bekijk het overzicht van de samenwerkingsverbanden

Wat kunt u nog meer doen in de klas om leerlingen met ADHD-problematiek te ondersteunen?

>> Lees het op de website Gedragsproblemen in de klas

Wat kan ik nog meer doen?

De belangrijkste doelen van de programma’s zijn het verbeteren van taakgericht gedrag en het verminderen van gedragsproblemen via de leerkracht. Net als bij ouders gebeurt dit vaak in de vorm van een training of cursus. Ook de inhoud van trainingen voor leerkrachten lijkt sterk op die voor ouders: als leerkracht leert u vaardigheden waarmee u gedrag van leerlingen kunt beïnvloeden. (zie ook [link Ouders>ADHD>Behandeling>Programma’s toevoegen])

Als leerkracht is het belangrijk om goed met de ouders samen te werken. Probeer regelmatig contact te hebben over het kind en het verloop van een eventueel ouder- of leerkrachtprogramma.

Een nieuwe koers

De goed onderbouwde training ‘Een nieuwe koers’ is opgezet voor leerkrachten in het basis- en voortgezet onderwijs met leerlingen met ADHD in de klas. Door de training ontwikkelt u een professionele houding waardoor u een belangrijke bijdrage kunt leveren aan de behandeling van kinderen met ADHD.

>> Lees meer over Een nieuwe koers

Druk in de klas

‘Druk in de Klas’ is een laagdrempelige training voor basisschoolleerkrachten om ADHD-symptomen in de klas te verminderen. De methode kan zonder training door leerkrachten worden gebruikt en bevat algemene technieken voor de hele klas en individuele technieken voor leerlingen met ADHD-symptomen. Volgens de eerste aanwijzingen is de training bewezen effectief in het verbeteren van het gedrag van kinderen.

>> Lees meer over Druk in de Klas

Terug naar boven
Terug naar boven
Terug naar boven
Terug naar boven

Nieuwe inzichten

Op deze pagina’s vindt u de belangrijkste kennis over ADHD voor scholen. De teksten zijn gebaseerd op de tekst over ADHD voor professionals. Deze tekst is opgesteld in samenwerking met de expertgroep ADHD van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie en een Ervaringsraad met ouders en andere ervaringsdeskundigen. De tekst voor leerkrachten is aangepast aan de huidige inzichten binnen het onderwijs door onderwijsexperts vanuit het project Leer-Kracht van het NCOJ.

Hoewel deze teksten zijn geschreven op basis van de laatste inzichten, is het onmogelijk om volledig en altijd up-to-date te zijn. Er wordt veel wetenschappelijk onderzoek naar ADHD bij kinderen en jongeren gedaan, dat in rap tempo verschijnt. Uiteraard doen wij ons uiterste best om alle kennis zo actueel mogelijk te houden. Mist u informatie? Neem dan gerust contact met ons op via info@kkjp.devswitch.nl.

    Reageren

    Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

    Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

    De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

    Sluiten