Samen werken, voor een psychisch gezonde jeugd

Zoeken
Generic filters

Jeugd-ggz voor slachtoffers van loverboys

Hieronder vindt u informatie over de achtergrond en aanpak van loverboy-problematiek en leert u wat professionals in de jeugdzorg, jeugd-lvb-zorg, jeugd-gzz en het sociaal domein kunnen doen: preventie, signalering, melding, ketensamenwerking en opvang en behandeling.

Op deze pagina

Beschrijving jeugd-ggz slachtoffers loverboys

Herziene handreikingen voor het voorkomen, signaleren en melden van problemen met loverboys (website NJi)

Conferentie mensenhandel- en loverboyproblematiek

"Laten we niet naïef zijn" benadrukte staatssecretaris Martin van Rijn bij het in ontvangst nemen van de tien aanbevelingen van de commissie 'Aanpak minderjarige slachtoffers mensenhandel/loverboys met een licht verstandelijke beperking (LVB) of psychische problematiek (GGZ)'. Er zijn nog steeds kwetsbare jongeren die 'tussen de kieren van onze aanpak glippen'.

Het Landelijk Kenniscentrum LVB en het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie zijn, in nauwe samenwerking met de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland, GGZ Nederland, Jeugdzorg Nederland en de Vereniging Orthopedagogische Behandelcentra (VOBC) in augustus het project 'Aanpak minderjarige slachtoffers mensenhandel/loverboyproblematiek LVB/GGZ' gestart. Dit project is een vervolg op eerder onderzoek en aanbevelingen van de commissie Azough 'Hun verleden is niet hun toekomst'. Op 16 februari werden in Utrecht tijdens een goed bezochte conferentie de aanbevelingen gepresenteerd.

De conferentie begon met indrukwekkende verhalen van ervaringsdeskundigen Angela en Hajar. Zij pleitten naast de tien aanbevelingen voor het inzetten van ervaringsdeskundigheid bij voorlichting en preventie. Nationaal rapporteur mensenhandel Corinne Dettmeijer refereerde aan het verhaal van Loes, een meisje met een verstandelijke beperking die slachtoffer werd van mensenhandel en aan het woord kwam in de uitzending van 'Dit is de dag' van oktober 2015. Mensenhandelaren herkennen de kwetsbaarheid van meisjes en jongens vaak eerder dan professionals. Corinne Dettmeijer pleit voor meer voorlichting en het voorkomen van slachtofferschap, het beter signaleren van potentiële slachtoffers en goede opvang en hulpverlening en het voorkomen van revictimisatie.

De aanbevelingen werden aangeboden door leden van de stuurgroep. VGN bestuurder Gertrude van den Brink benadrukte daarbij dat taal vaak belangrijk is in het contact met mensen met een beperking: de vraag of een patiënte contacten heeft via internet werd met 'nee' beantwoord. Maar ze bleek wel contacten te hebben via Facebook...

Andere aanbevelingen werden aangeboden door José Schilderinck, bestuurder van Ambiq en VOBC en directeur VOBC / Landelijk Kenniscentrum LVB Dirk Verstegen; aanbevelingen gericht op de professionals in de zorg, een veiligheidsplan voor elke jongere, samenwerking met politie en justitie, samenwerking met onderwijs en in het bijzonder de gemeenten. Stuurgroeplid Mariëlle Ploumen, directeur behandelzaken bij Reinier Van Arkel, benadrukte in gesprek met de staatssecretaris het belang van het blijvend bespreekbaar maken van seksualiteit. Dat is spannend maar noodzakelijk.

Aanpak mensenhandel- en loverboyproblematiek binnen gemeenten en wijkteams

Uit meerdere onderzoeken en casuïstiek blijkt dat mensenhandel en loverproblematiek zich niet beperkt tot de randstad of (middel)grote steden. In opdracht van het ministerie van VWS en de Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) voerde het NJi een ontwikkeltraject uit waarin zij is nagegaan hoe gemeenten de aanpak voor deze slachtoffers hebben georganiseerd en in hun beleid hebben geborgd. Het NJi bekeek wat de rol van wijkteams is en wat er nodig is om de aanpak verder vorm te geven. Gelijktijdig met de aanpak mensenhandel/loverboyproblematiek LVB en GGZ paste het NJi op basis van de uitkomsten de handreikingen van de commissie Azough aan. Ook is in het dossier van het NJi specifieke aandacht voor de aanpak voor gemeenten. Het project werd in april 2017 afgerond.

Informatie voor slachtoffers en ouders

De adviezen en hulpmiddelen op deze pagina's zijn bedoeld voor zorgprofessionals. Ben je zelf (mogelijk) slachtoffer van een loverboy? Of de ouder of een bekende van een (mogelijk) slachtoffer? En wil je hulp of advies? Kijk op slachtofferwijzer.nl of neem contact op met een van de volgende organisaties:

In een aantal regio's zijn regionale meldpunten loverboyproblematiek. Neem hiervoor contact op met Veilig Thuis: 0800 - 2000.

Lees meer over de werkwijze van mensenhandelaren/ loverboys en het risicoprofiel van slachtoffers op de website van het NJi. Je vindt daar ook informatie over de gehanteerde definitie en de cijfers.

Terug naar boven

Preventie mensenhandel en loverboyproblematiek

folder 'Hoe was jouw dag op internet?'

Meer lezen over sociale media en mediawijsheid
  • Baas, N. (2015). Samen de online wereld verkennen. Huizen: Uitgeverij Pica.
  • Delfos, M. (2013). In 80 dagen de virtuele wereld rond. Amsterdam: SWP.
  • Hop, L., & Delver, B. (2013). De WIFI-generatie de jeugd op het mobiele internet: Vliegensvlug en
  • Vogelvrij. Amsterdam: Nationale Academie voor Media en Maatschappij.
  • Valkenburg, P. (2014) Schermgaande jeugd: Over jeugd en media. Amsterdam: Prometheus.
  • Walrave, M., & Ouytsel, J. van (2014) Mediawijs Online : Jongeren en sociale media. Tielt: Lannoo Campus.
Vlaggensysteem en Buiten de lijnen

'Buiten de lijnen' is een pedagogische interventie die professionals helpt om te reageren op seksueel (grensoverschrijdend) gedrag bij minderjarigen met een beperking of jongeren met een seksueel trauma. 'Buiten de lijnen' past de methodiek van het Vlaggensysteem toe die intussen veelvuldig gebruikt wordt binnen de jeugdzorg en de gehandicaptenzorg. Ontwikkelingsaspecten als 'gender' en 'cultuur' hebben veel invloed op de seksuele ontwikkeling van kinderen en op de houding van professionals en krijgen daarom veel aandacht in het handboek.

Kijk op de website van het Nederlands Jeugdinstituut voor aandachtspunten bij melden met betrekking tot gemeenten en wijkteams.

Terug naar boven

Vaststellen loverboyproblematiek

werkwijze van loverboys en het risicoprofiel van slachtoffers. Vermoedt u dat iemand slachtoffer is van een loverboy of mensenhandelaar? Lees dan wat u kunt doen op het gebied van melding en registratie.

Kijk op de website van het Nederlands Jeugdinstituut voor aandachtspunten bij melden met betrekking tot gemeenten en wijkteams.

Terug naar boven

Verwijzen bij loverboyproblematiek

  • Twente en Limburg, het meldpunt onderzoekt, verifieert, stelt vast, classificeert en koppelt terug)
  • Veilig Thuis (regionaal)
  • Watch Nederland (landelijk)
  • Zorgtafel, overlegtafel etc (al dan niet voor mensenhandel of specifiek loverboys). Hier zitten meerdere organisaties bij elkaar aan tafel, waarbij afspraken zijn vastgelegd in een convenant
  • Zorg coördinator mensenhandel (meestal belegd bij één organisatie in de regio).
  • CoMensha (coördineert de hulp aan meerderjarige slachtoffers, maar biedt ook advies over minderjarigen)
  • Meld misdaad anoniem(landelijk en anoniem)
  • Centrum voor Seksueel Geweld (regionaal)

Samenwerken tussen jeugdprofessionals en politie/justitie

De politie, het OM en het medische circuit werken ook aan de aanpak van mensenhandel. Het helpt wanneer hulpverleners structureel in overleg zijn met professionals uit deze werkvelden en wanneer men elkaar en elkaars werkwijze kent.

Een goede samenwerking kan de veiligheid van slachtoffers versterken en is cruciaal bij een vermissing van een jeugdige uit een instelling. In de handreiking voor zorgprofessionals staan tips voor een goede samenwerking met politie en OM in de regio. De handreiking biedt aandachtspunten voor het opbouwen van contact en vertrouwen en het samen in kaart brengen van het netwerk van een slachtoffer. Daarnaast gaat de handreiking in op situaties als de vermissing van een slachtoffer en agressie of onveiligheid binnen de hulp.

Handreiking 'Hoe zorg je voor goede samenwerking met politie en justitie?'

Speciale teams in de politieketen mensenhandel

Neem in het geval van (vermoedens van) seksuele uitbuiting en mensenhandel contact op met de politie (in jouw regio). Zoek contact met de wijkagent en de specialist mensenhandel/ de mensenhandel rechercheur.

Twee teams houden zich specifiek bezig met mensenhandel.

  • AVIM: Bij de afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AVIM), team Migratiecriminaliteit en Mensenhandel werken mensenhandel gecertificeerde medewerkers en rechercheurs.
  • EMM: Het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM) is een tactisch samenwerkingsverband van de Immigratie- en Naturalisatie Dienst (IND), Inspectie Sociale zaken en werkgelegenheid (ISZW), Koninklijke Marechaussee (Kmar) en de Nationale Politie. Het doel van het EMM is het uitwisselen en coördineren van informatie en expertise, zowel nationaal als internationaal en het genereren van een gezamenlijk actueel (inter-)nationaal beeld over aard, ernst en omvang van mensenhandel & mensensmokkel. Sinds de reorganisatie van de politie onderzoekt het EMM hoe zij in de politieketen verbeteringen kunnen aanbrengen ten aanzien van de aanpak van mensenhandel.

Aangifte doen?

Niet alle slachtoffers willen aangifte doen, vanwege angst voor of loyaliteit aan de dader. Aangifte doen is ook niet in alle gevallen gewenst of nodig.

Meer informatie in de Handreiking 'Hoe zorg je voor goede samenwerking met politie en justitie?'

Zorgdragen voor een authentieke verklaring

Wanneer het slachtoffer (mogelijk) aangifte gaat doen, wees je er dan van bewust dat je vanuit je hulpverlenersrol de waarneming en beleving van het meisje met betrekking tot de gebeurtenis(sen) kan beïnvloeden. Dit heeft, los van de therapeutische waarde, als risico dat een eventuele aangifte minder waardevol kan zijn.

Zorg er daarom voor dat je, voorafgaand aan een voorgenomen aangifte bij de politie, het slachtoffer niet te veel bevraagt over het mogelijke strafbare feit. Het is voor de opsporing van cruciaal belang dat de verklaring van de betrokkene authentiek kan worden opgenomen door de politie, waarbij beïnvloeding van de verklaring door ouders, hulpverlening en/of betrokkenen beperkt blijft.

Forensisch medisch onderzoek

Het is belangrijk dat er zo snel mogelijk na seksueel geweld medische en psychologische hulp wordt geboden via het Centrum Seksueel Geweld. Forensisch medisch onderzoek maakt daar onderdeel van uit. Voor het uitvoeren van een Forensisch Medisch Onderzoek (FMO) bij kindermishandeling of seksueel kindermisbruik is het van belang dat de juiste forensisch medische expertise wordt ingezet. De kwaliteitscriteria Forensisch Medisch Onderzoek en de Werkinstructie Forensisch Medisch Onderzoek maken onderdeel uit van de werkwijze.

Kijk op de website van het Nederlands Jeugdinstituut voor aandachtspunten bij melden met betrekking tot gemeenten en wijkteams.

Terug naar boven

Registreren slachtoffers loverboys

CoMensha faciliteert in verschillende regionale en multidisciplinaire overlegvormen met betrekking tot mensenhandel/loverboyproblematiek. Zie het overzicht voor de overlegvormen in jouw regio.

Wat kun je als professional doen?

Professionals spelen een belangrijke rol in het melden van slachtoffers. Heeft u te maken met iemand die slachtoffer is van loverboys? Lees dan in de handreiking hoe u een vermoedelijk slachtoffer van een loverboy kunt melden bij CoMensha. U leest wat een melding inhoudt en hoe het zit met het krijgen van toestemming van de ouders en het slachtoffer. Bij melding is een schriftelijke toestemmingsverklaring nodig. Slachtoffers ouder dan 16 jaar vullen deze zelf in. Bij slachtoffers jonger dan 16 jaar wordt de verklaring ingevuld door de ouders of voogd van het slachtoffer. Om ouders en jeugdigen te informeren over wat een melding bij CoMensha inhoudt zin twee folders gemaakt.

Downloads

Kijk op de website van het Nederlands Jeugdinstituut voor aandachtspunten bij melden met betrekking tot gemeenten en wijkteams.
Terug naar boven

Behandelen slachtoffers loverboys

advies van de Commissie Azough. De commissie heeft een aantal kernelementen geformuleerd die cruciaal zijn voor de opvang en behandeling van slachtoffers van mensenhandel/loverboys. Deze zijn gebaseerd op ervaringen uit de praktijk. De kernelementen komen terug in het 'Kwaliteitskader voor jeugdhulporganisaties die gespecialiseerde opvang en hulp bieden aan meisjesslachtoffers van loverboys/mensenhandel'.

Eén van de aanbevelingen van de stuurgroep onder leiding van Azough (2017) gaat over het hanteren van diverse kwaliteitskaders met betrekking tot seksuele ontwikkeling en seksueel grensoverschrijdend gedrag. Zij beveelt aan dat zorg-, strafrecht-, onderwijsorganisaties, brancheverenigingen en kennisinstituten de elementen uit het Basispakket preventie seksueel grensoverschrijdend gedrag en bevorderen gezonde seksuele ontwikkeling (VOBC), kwaliteitskader Voorkomen seksueel misbruik (cie. Rouvoet) en het kwaliteitskader Aanpak voorkomen loverboyslachtoffers (cie. Azough) hanteren.

Praten over seks en nare seksuele ervaringen

Praten met jongeren over seks en over nare seksuele ervaringen is niet gemakkelijk maar zeer belangrijk: meegemaakt seksueel misbruik en een onbehandelde posttraumatische stressklachten (waaronder PTSS) houden de problematiek immers in stand. Het is belangrijk om aan jongeren te vragen of ze iets naars hebben meegemaakt (online en offline). Lees hier meer over in de Handreiking 'Hoe was jouw dag op internet?'.

Jeugdzorg Nederland heeft met de Vereniging Hogescholen (voorheen HBO-raad) afgesproken om voor de Jeugdzorgwerker een specifieke themacompetentie 'seksuele ontwikkeling' te ontwikkelen. Het waarborgen van een gezonde seksuele ontwikkeling, het kunnen signaleren van een afwijkende seksuele ontwikkeling en het handelen bij seksueel risicogedrag en misbruik staat centraal in de themacompetentie. Deze themacompetentie krijgt zijn plaats in het competentieprofiel Jeugdzorgwerker en in het uitstroomprofiel Jeugdzorgwerker dat het Hoger Sociaal Agogisch Onderwijs (HSAO) hanteert.

Traumabehandeling

Voor het behandelen van PTSS is een effectief bewezen therapie nodig die specifiek gericht is op de traumaklachten. EMDR en cognitieve gedragstherapie zijn momenteel de best onderzochte en meest effectieve behandelvormen. De behandeling zorgt ervoor dat de stressklachten afnemen en verkleint de kans dat de jongere op een later moment opnieuw slachtoffer wordt.

Specifieke op trauma gerichte cognitief-gedragstherapeutische methoden zijn TF-CBT, WRITE Junior en de Horizonmethodiek. Behandeling levert het beste resultaat op wanneer de thuis-/ woonsituatie veilig en stabiel is. Wanneer dat niet het geval is, kiezen behandelaren soms eerst voor een fasegerichte therapie, voordat de concrete traumaklachten behandeld worden.

Meer informatie over de behandeling van:

Diagnostiek en behandeling bij slachtoffers met een LVB

Jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) lopen minimaal vier keer meer kans op het meemaken van seksueel geweld dan anderen. Ook maken zij meer ernstige en herhalende vormen van seksueel misbruik mee. Bovendien lopen zij, onder andere door toedoen van beperkte cognitieve en adaptieve vaardigheden, een verhoogde kans op het ontwikkelen van een PTSS na een potentieel traumatische gebeurtenis. In de praktijk zien we dat jongeren met een LVB en vroegkinderlijke traumatische ervaringen en (onbehandeld) seksueel trauma een aanzienlijke kans lopen om (meermaals of chronisch) in de greep van een mensenhandelaar te komen.

In je (diagnostische) gesprekken met jongeren met een LVB helpt het om zo concreet mogelijk te zijn.

Ga na of jongeren met een nare seksuele ervaring daar last van hebben, bijvoorbeeld in de vorm van herbelevingen of moeite met slapen. Er zijn verschillende screeningsinstrumenten voor PTSS beschikbaar, waaronder screeningsinstrumenten die geschikt zijn voor jongeren met een LVB.

Gebruik bij voorkeur diagnostisch materiaal dat geschikt is voor jongeren met een licht verstandelijke beperking. Raadpleeg de Richtlijn Diagnostisch Onderzoek LVB voor het doen van goed diagnostisch onderzoek bij mensen met een LVB. In deze richtlijn staan ook aanbevelingen voor de afname van diagnostische instrumenten die niet speciaal ontwikkeld en gevalideerd zijn voor mensen met een LVB.

Jongeren, ook jongeren met een LVB, kunnen profiteren van een traumabehandeling zoals EMDR. De behandeling dient afgestemd te worden op de aanwezige LVB. Raadpleeg de Richtlijn Effectieve Interventies LVB voor het uitvoeren van interventies voor jeugdigen met een LVB. De hierin gepresenteerde aanbevelingen dragen bij aan een zo positief mogelijk behandelresultaat.

Kijk op de website van het Nederlands Jeugdinstituut voor aandachtspunten bij melden met betrekking tot nazorg.

Terug naar boven

    Reageren

    Kunnen we deze tekst verbeteren, of vond u niet precies wat u zocht? Laat het ons weten.

    Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

    De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

    Sluiten